Den Haag

 
 
 
 

Over Den Haag

Transformatie van kantoren blijft uitdaging

Mei 2015 – Overheid en semi-overheid zijn sterk aanwezig in de lijst van grootste gebruikerstransacties in de hofstad. Daarmee onderstreept de stad weer dat zij voor de overheid en aan overheid gerelateerde (internationale) organisaties (juridisch, veiligheid) de aangewezen vestigingslocatie is.

De inspanningen die de stad de afgelopen jaren heeft gedaan om een positie op te bouwen als internationale vestigingsplaats op het gebied van vrede en recht werpen ook duidelijk economische vruchten af. In totaal besteden de in de stad aanwezige internationale organisaties jaarlijks ruim € 5,5 mrd.

Dat blijkt uit het rapport Economische impact internationale organisaties, NGO’s, ambassades, internationale scholen en kennisinstellingen, dat in de zomer van 2014 werd gepresenteerd.

Per saldo is de werkgelegenheid die de internationale organisaties bieden sinds 2009 met bijna 10% toegenomen. Een opmerkelijke ontwikkeling, aldus Haagse wethouder Van Engelshoven, omdat deze tijdens de crisisjaren plaatsvond.

Ook de veiligheidscluster die de stad opbouwt rond bedrijven en organisaties die zich met security bezighouden, werpt zijn vruchten af. Deze bedrijven vestigen zich bij voorkeur in het Beatrixkwartier. Een onderzoek van vastgoedadviseur CBRE van 2014 laat zien dat het Central Business District van de stad zich sterk ontwikkelt. Een opvallend gegeven is bijvoorbeeld de hoge netto-absorptie van kantoorruimte in het Haagse kantorengebied. Deze indicator corrigeert de verandering in voorraad met de verandering in leegstand en brengt daarmee de kantoorruimte in kaart die daadwerkelijk in gebruik genomen is. In het CBD in Den Haag is de leegstand beperkt gebleven ondanks een sterke toename van de voorraad.

Transformatie van kantoren, en vooral van (voormalige) ministeries, is een grote opgave voor de stad. Het kabinetsplan heeft de doelstelling om een aantal gebouwen van ministeries af te stoten. In totaal verdwijnt 40% van de kantoorruimte van het Rijk in Den Haag. Hierdoor bespaart het Rijk jaarlijks € 170 mln vanaf 2020; € 90 mln in Den Haag en € 80 mln in de rest van het land.

Zo kwam begin mei 2015 de verbouwing van De Resident gereed en vond de overdracht plaats aan de gebruikers, de twee ministeries Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Zij trekken de komende weken in het gebouw.

Het pand heeft een totale oppervlakte van 60.000 m² bvo. Met de gebouweigenaar Deka Immobilien sloot het Rijksvastgoedbedrijf in 2012 een nieuw huurcontract tot en met 31 december 2029.

In hetzelfde gebied wordt ook de voormalige huisvesting van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het zogenaamde Wijnhavenkwartier, geschikt gemaakt voor een tweede leven. De huurwoningen en de commerciële ruimte in dit project worden in belegging genomen door Syntrus Achmea. Er komt ook een vestiging van de Leiden University College The Hague.

Gemeente en Rijk overwegen het hoofdkantoor van de politie Haaglanden te verhuizen naar een ander hoofdpijndossier op vastgoedgebied: het kantoor van het ministerie van Buitenlandse Zaken (80.000 m²), dat in 2017 vrijkomt. Politie Haaglanden is nu gevestigd op de Burgemeester Patijnlaan 35 in Den Haag, een locatie nabij het Vredespaleis die goede kansen biedt op herontwikkeling naar woningen. Het gebouw waar Politie Haaglanden nu in gevestigd is, heeft een totale oppervlakte van bijna 50.000 m².

De gemeente zoekt daarnaast naarstig naar een marktpartij die de locatie Spuikwartier integraal wil herontwikkelen en exploiteren. Dit is gedaan nadat de nieuwbouw van Het Spuiforum, het nieuwbouwcomplex met danstheater, concertzaal en conservatorium, was afgeschoten door het college dat in juni 2014 aantrad. Het plan van Neutelings Riedijk was al in vergevorderd stadium toen het doek viel.

De gebiedsontwikkeling van het Spuikwartier in Den Haag wordt integraal aanbesteed. De gemeente wil een DBM-contract (design, build, maintain) sluiten voor het nieuwe onderwijs- en cultuurcomplex van 105.000 m² bvo dat in plaats komt van het Spuiforum. Dat betekent dat de markt ook een rol krijgt in het ontwerp en onderhoud. Het gaat niet alleen om een nieuw gebouw, maar ook de verbetering van het Spuiplein en de herontwikkeling van het leegstaande ministeriegebouw waarin voorheen Justitie zat.

Behalve het multifunctionele complex van 105.000 m² bvo komen er ook 700 parkeerplaatsen en 1500 fietsplekken. De gemeente hecht grote waarde aan nieuwe plannen voor het Spuikwartier, omdat zij de stad ook op cultureel gebied aantrekkelijk wil houden voor de medewerkers van de veelal internationale bedrijven en organisaties, waaraan ze veel geld verdient. Begin 2015 maakte de stad bekend dat Heijmans, BAM en Ballast Nedam of Boele & Van Eesteren met Visser & Smit nog in de race zijn om het Onderwijs- en Cultuur Complex (OCC) in het Spuikwartier te Den Haag te mogen bouwen.

Om de woningproductie op gang te krijgen is de gemeente een langjarige samenwerking aangegaan met de Duitse woningbelegger Patrizia. Patrizia heeft toegezegd elk jaar in minstens 150–200 Haagse woningen te willen investeren. Niet alleen is dit de eerste keer dat het Duitse fonds investeert in Nederlandse nieuwbouw, maar het is ook het eerste langetermijncontract van de investeerder met een Nederlandse gemeente. De samenwerking komt op een moment dat de belangstelling van buitenlandse beleggers om te investeren in huurwoningen ongekend groot is. Tegelijk is een intensieve zoektocht naar geschikt product gaande, nu verkopen van bestaande (corporatie-)portefeuilles minder snel op gang komen dan verwacht.

De grootste transactie sinds begin januari 2014 is de huurverlenging van Sligro voor ruim 13.000 m² bedrijfsruimte. Daarnaast betaalt de nationale politie bijna € 18 mln voor het pand Kanonstraat 1 (12.000 m²).

+ Lees de volledige tekst

Nieuws