Zernike Campus, Groningen

Groningen: Zernike Campus ondergaat gedaantewisseling

De Zernike Campus in Groningen ondergaat een gedaantewisseling. Het onderwijsdeel en bedrijvenpark worden beter met elkaar verbonden

Door Ronald de Blauw
Gepubliceerd in PropertyNL Magazine nr. 2, 26 februari 2016

De Rijksuniversiteit Groningen (RUG) is met circa 30.000 studenten bijna even groot als de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Amsterdam. De Hanzehogeschool is ook nog eens goed voor ruim 26.000 studenten, van wie er meer dan 20.000 in Groningen studeren. Een groot aantal van hen pendelt dagelijks heen en weer naar de Zernike Campus in het noorden van de stad, samen met de vele onderzoekers en stafmedewerkers en een gestaag groeiend aantal werknemers van de bedrijven die er gevestigd zijn.
Ontstaan in de jaren ’60 en sinds de jaren ’80 ook aangewezen als Zernike Science Park, ondergaat de campus nu een gedaantewisseling, met verschillende nieuwbouwprojecten en een aantrekkelijke inrichting van de openbare ruimte. Begin dit jaar is het stedenbouwkundig plan van de hand van ontwerpbureau West8 (Adriaan Geuze) vastgesteld.
Edward van der Meer werd gevraagd door de stakeholders van de Zernike Campus om het management te gaan doen. De stakeholders zijn de Hanzehogeschool, de RUG, de gemeente, de provincie en de bedrijvenvereniging VBGW. ‘Wat wij doen, is veel meer dan de inrichting van de buitenruimte, groenvoorzieningen en de uitvoering van het stedenbouwkundige plan’, legt hij uit. ‘Dat is een goede basis om op voort te bouwen, maar het is veel belangrijker om bedrijven aan te trekken en te zorgen voor activiteit en interactie tussen de verschillende gebruikers van de campus.’

Netwerkorganisatie

Van der Meer is sinds 2011 verantwoordelijk voor de Healty Ageing Campus, het 30 ha grote gebied met het UMCG als middelpunt, waar onderzoeksinstellingen en medische en farmaceutische bedrijven de ruimte krijgen. Sinds vorig jaar heeft hij ook de Zernike Campus onder zijn hoede. Hij zegt voor de ontwikkeling van de Zernike Campus niet te geloven in een top–down benadering. ‘Uitwisseling van kennis en ideeën tussen ondernemers, onderzoekers en studenten moet spontaan gebeuren. Daarvoor is een netwerkorganisatie belangrijk, en dat is dan ook iets wat ik hoog op mijn agenda heb staan.’
Op dit moment zijn al 74 bedrijven gevestigd op Zernike Campus, van kleine start-ups tot gevestigde namen zoals Google, Transcom, Syncom, Biblionet en Polyvation. Groningen heeft een goed klimaat voor startende ondernemers. Uit een recent onderzoek van Deloitte blijkt dat alleen Amsterdam in de ranglijst van grootste aantal start-ups boven Groningen staat.
Niet alleen de openbare ruimte op de Zernike Campus wordt aangepakt, maar ook worden ondernemerschap en innovatie gestimuleerd met projecten die onderdak bieden aan onderzoek en bedrijvigheid. Zo is in het middengebied een Pop-up Campus gepland, waar startende ondernemers voor een periode van 3–5 jaar onderkomen kunnen krijgen. Hiervoor wordt het terrein, dat nu nog gedomineerd wordt door hoogspanningsmasten en parkeerterreinen, aantrekkelijk ingericht. Van der Meer: ‘In afwachting van een definitieve invulling maken we bedrijvigheid langs de middenas mogelijk, waarmee tegelijkertijd een verbinding wordt gecreëerd tussen het bedrijventerrein en de complexen van de universiteit en hogeschool. Het gaat om flexibele gebouwen, die met investeringen van de verschillende stakeholders tot stand kunnen komen.’

Drie thema’s

Bij de ontwikkeling van de gehele Zernike Campus worden drie thema’s gevolgd: energy, healthy ageing en sustainable society. De Hanzehogeschool heeft een sterke life science-poot en op Zernike zijn al verschillende farmaceutische bedrijven aanwezig. Op het gebied van energy zijn er ook al tastbare resultaten zichtbaar. In het zuidelijk deel wordt momenteel de Energy Academy Europe (EAE) gebouwd, een 15.000 m² groot onderwijs- en onderzoekscentrum waar duurzame energieopwekking centraal staat. Dit is een initiatief van de de RUG, Hanzehogeschool, en het Energy Delta Institute, dat is opgericht door een aantal gas- en oliebedrijven en de RUG. Het gebouw voldoet aan de hoogste standaard, namelijk Breeam Outstanding. Deze zomer wordt EAE opgeleverd. Verder heeft het Energy Transition Center (EnTranCe) oktober vorig jaar de deuren geopend. Dit is een proeftuin voor energieonderzoek, waar nieuwe duurzame technieken kunnen worden getest in de praktijk.
Sinds september kunnen start-ups in de (bio)chemie aan de rand van de campus een werk- en onderzoeksplek huren in Innolab Chemie Groningen, een initiatief van Syncom. Het farmaceutische bedrijf met 110 medewerkers, eveneens een spin-off van de Groningse universiteit, verwacht de komende jaren te groeien. De huisvestinguitbreiding hebben zij reeds aangeschaft. Deze ruimte, inclusief onderzoeksfaciliteiten, wordt de eerste drie jaar ter beschikking gesteld. ‘De RUG en het UMCG hebben hier voor deze eerste drie jaar mede in geïnvesteerd’, legt Van der Meer uit. ‘Dit is een strategie die we bij de gehele campus volgen. Wij zijn de smeerolie en zorgen dat onderwijs en bedrijven elkaar kunnen vinden. Zo nodig investeren we ook, maar hooguit als cornerstone. Steeds meer commerciële partijen zijn bereid te investeren in ontwikkelingen op de Zernike Campus, voor initiatieven als Energy Academy Europe, Entrance en Innolab is veel belangstelling. Een campus met onderwijs en bedrijvigheid is duurzamer dan een gewoon kantoren- of bedrijventerrein.’
De grootste ontwikkelingen komen zonder twijfel uit de koker van de de kennisinstellingen. De Zernikeborg is na Bernouilliborg en de Linnaeusborg het derde nieuwe gebouw voor de faculteit Wiskunde en Natuurwetenschappen. Het 62.000 m² grote complex, dat de verouderde Nijenborgh 4 zal vervangen, biedt straks onderdak aan 1450 studenten en 850 medewerkers. In het 260 meter lange en 63 meter brede gebouw komen kantoorruimtes, collegezalen en tal van laboratoria, waaronder fysische, (bio)chemische en trillingsvrije labs. Zernikeborg, ontworpen door Ector Hoogstad Architecten, wordt in twee fases gebouwd en het geheel is in 2022 gereed.

Gezamenlijk belang

Van het bedrijvendeel op de Zernike Campus is inmiddels 36 ha bebouwd en 27 ha van de grond is nog uitgeefbaar. De meeste beschikbare kavels zijn van de gemeente, maar ook de RUG en de Hanzehogeschool hebben grond in bezit. Terwijl ze vroeger nog wel eens hun eigen weg gingen, weten de partijen elkaar nu veel beter te vinden, zegt Van der Meer. ‘Ze hebben een gezamenlijk belang, namelijk het aantrekken van bedrijven die passen bij de campusgedachte. Het gaat er in de eerste plaats om een bedrijf dat zich in Groningen wil vestigen goed te faciliteren; het vastgoed is daarvan een afgeleide.’
Woningen staan er nog niet, maar voor een eerste project met studentenwoningen wordt in februari een marktconsultatie georganiseerd. Het aantal mogelijke locaties is beperkt, maar er is zeker vraag naar wonen op de campus. ‘Sommige studenten zijn gefocust op de studie en willen graag dicht bij de opleiding en de voorzieningen wonen. Dat de binnenstad met zijn cafés en het studentenleven verder weg ligt, is voor hen geen bezwaar. Ook willen verschillende landelijk opererende vastgoedpartijen graag investeren in studentenwoningen in Groningen, van oudsher een aantrekkelijke stad voor studenten.’
Bij de ontwikkeling van het campusgebied is volgens Van der Meer de logistiek nog een hele opgave. Hoe houd je de gebouwen goed bereikbaar voor fietsers en voetgangers en zorg je voor veiligheid en goede parkeeroplossingen? De intentie is het zuidelijk deel autoluw te maken, maar tegelijk parkeeroverlast voor de bedrijven te beperken. De mooiste oplossing, gebouwde parkeervoorzieningen, is kostbaar en wellicht meer voor de lange termijn. ‘Samenwerken en innovatie zijn daarbij belangrijk. De RUG, de Hanzehogeschool en de bedrijven hebben soms ogenschijnlijk tegenstrijdige belangen, maar we moet

‹ Terug naar het overzicht

Ook in het nieuws